Ustawa o rzemiośle

Ustawa o rzemiośle określa, kim jest rzemieślnik, jak potwierdza się kwalifikacje zawodowe i jak działa samorząd rzemiosła: cechy, izby rzemieślnicze i Związek Rzemiosła Polskiego. Na tej stronie zbieramy obowiązujący tekst ustawy, jej historię oraz stanowisko Rady Młodych Rzemieślników wobec prac nad nową ustawą.

Obowiązująca ustawa z 22 marca 1989 r.

• Obowiązuje od: 1 maja 1989 r. (ogłoszona w Dz.U. 1989 nr 17 poz. 92)
• Aktualny tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 46
• Nowelizacje: 14 aktów zmieniających, ostatnia z 13 lipca 2025 r.
• Zakres: 21 artykułów w 4 rozdziałach

Mimo licznych nowelizacji to wciąż ten sam akt z 1989 r., nigdy nienapisany od nowa. Zmiany były punktowe, a konstrukcja ustawy pochodzi z końca PRL.

Co reguluje ustawa – w skrócie

• Czym jest rzemiosło (art. 1–2) – działalność mikro-, małego lub średniego przedsiębiorcy prowadzona z pracą własną i kwalifikacjami zawodowymi w rzemiośle.
• Kwalifikacje i egzaminy (art. 3) – dyplom mistrza, świadectwo czeladnicze, dyplom szkoły lub zaświadczenie o kwalifikacjach; egzaminy przeprowadzają komisje izb rzemieślniczych według standardów ZRP.
• Kształcenie uczniów – przygotowanie zawodowe w dualnym systemie kształcenia, pod nadzorem izby lub cechu.
• Prawa rzemieślnika (art. 4–6) – prawo zrzeszania się, wybierania i bycia wybieranym do samorządu; po śmierci rzemieślnika zakład mogą prowadzić małżonek i dzieci.
• Samorząd gospodarczy rzemiosła (art. 7–14) – cechy, izby rzemieślnicze i ZRP; przynależność jest dobrowolna.

Opracowanie Rady Młodych

Przygotowaliśmy opracowanie ustawy: historię jej powstania, zestawienie wszystkich 14 nowelizacji z opisem, co każda z nich zmieniła, oraz pełny tekst jednolity (stan prawny na 27.09.2026 r.).

Pobierz opracowanie: Ustawa o rzemiośle z 1989 r. – historia, nowelizacje i tekst jednolity (PDF)

Nowa ustawa o rzemiośle – stanowisko Rady Młodych

We wrześniu 2026 r. Związek Rzemiosła Polskiego przedstawił projekt nowej ustawy o rzemiośle, która ma zastąpić ustawę z 1989 r. Projekt został przygotowany bez udziału Rady Młodych Rzemieślników. Uważamy, że akt, który ukształtuje rzemiosło na kolejne dekady, powinien powstawać z udziałem tych, których będzie dotyczył najdłużej – młodych rzemieślników.

Projekt ustawy o rzemiośle przygotowany przez Związek Rzemiosła Polskiego (PDF)
Tekst projektu przekazanego 2 września 2026 r., przepisany z wydruku bez zmian merytorycznych.

Rada Młodych Rzemieślników nie akceptuje tego projektu. Nie był on z nami uzgadniany ani konsultowany – a z naszych informacji wynika, że nawet członkowie Zarządu ZRP otrzymali jego ostateczną wersję zaledwie 5 dni przed posiedzeniem Zarządu. Uważamy taki tryb prac nad ustawą, która ma kształtować rzemiosło na kolejne dekady, za niedopuszczalny.

Dlatego Rada skierowała do Zarządu ZRP wniosek o wyjaśnienie trybu prac, wstrzymanie dalszych kroków do czasu konsultacji, włączenie przedstawicieli Rady do prac oraz przeprowadzenie konsultacji z izbami, cechami i Radą Młodych.

Wniosek do Zarządu ZRP nr 4/26 (PDF)

Tworzymy własną propozycję ustawy

W związku z wnioskiem przesłanym do ZRP Rada Młodych przygotowuje własną propozycję ustawy o rzemiośle, opartą na Strategii rozwoju rzemiosła polskiego 2025–2029: z dobrowolnym członkostwem opartym na korzyściach, mniejszą biurokracją w kształceniu uczniów, wsparciem sukcesji rodzinnej i realnym głosem młodych rzemieślników.

Propozycja jest obecnie konsultowana wśród członków Rady. Po zakończeniu konsultacji przedstawimy ją Zarządowi ZRP i opublikujemy na tej stronie.

Link do propozycji ustawy Rady Młodych (wersja do konsultacji) przekazaliśmy 1 października 2026 r. w specjalnej wiadomości e-mail wysłanej do każdej izby rzemieślniczej i każdego cechu w Polsce. Jeśli jesteś członkiem cechu, zapytaj o nią w swoim cechu lub izbie.

Jesteś rzemieślnikiem i chcesz podzielić się uwagami do ustawy? Uwagi prosimy przesyłać na adres kontakt@rada-mlodych.pl do 12 października 2026 r.